چه کتاب هایی بخوانیم؟

با چند نفر از دوستانم بحث هایی داشتیم مبنی بر این که آیا هر کتابی ارزش خواندن دارد یا نه؟ و این که با وجود چاپ کتاب های فراوان در کل چه کتاب هایی بخوانیم خوب است؟
فارغ از بحثی که کردیم پاسخ را از زبان صمد بهرنگی نویسنده ماهی سیاه کوچولو، کچل کفترباز، تلخون، سرگذشت دانه برف و کلی کتاب خواندنی دیگر که بیشتر در حوزه ادبیات کودک و نوجوان نوشته شده اند؛ اما قطعاً مخاطبان صمد بهرنگی تنها بچه ها نبوده اند، تقدیمتان می کنم:
«بعضی ها می گویند هر کتابی به یک بار خواندنش می ارزد؛ این حرف چرند است! در دنیا آن قدر کتاب خوب داریم که عمر ما برای خواندن نصف نصف آن ها هم کافی نیست. از میان کتاب ها باید خوب ها را انتخاب کنیم؛ کتاب هایی را انتخاب کنیم که به پرسش های جوراجور ما جواب های درست بدهند، علت اشیا و حوادث و پدیده ها را شرح بدهند، ما را با اجتماع خودمان و ملت های دیگر آشنا می کنند و ناخوشی های اجتماعی را به ما می شناسانند.
کتاب هایی که ما را فقط سرگرم می کنند و فریب می دهند، به درد پاره کردن و سوختن می خورند. بچه ها قصه و داستان را با میل می خوانند. قصه هایی با ارزش می توانند شما را با مردم و اجتماع و زندگی آشنا کنند و علت ها را شرح دهند.
قصه خواندن، تنها برای سرگرمی نیست؛ بدین جهت من هم میل ندارم که بچه های فهمیده، قصه های مرا تنها برای سرگرمی بخوانند.»

منتشرشده در متفرقه | برچسب‌شده , , , , , , , , , , | ۲ دیدگاه

درسی که در دفاع پایان نامه یکی از دوستانم گرفتم

یکشنبه ساعت یازده صبح روز بیست و پنجم شهریور به مراسم دفاع از پایان نامه یکی از دوستان خوبم دعوت شدم و از مطالب بسیار مفیدی که آماده کرده بود و تسلطش بر مباحث بسیار لذت بردم و کلی چیز جدید یاد گرفتم.
از مطالب علمی مربوط به رشته حقوق که بگذریم حس می کنم مهم ترین درسی که از آن مراسم گرفتم این بود که یکی از استادان بعد از کلی تعریف و تمجید از پایان نامه دوستم -که انصافاً به حق هم بودند- گفتند: هنوز هم مطالب بسیار اندکی در مورد مبحث مورد نظر شما وجود داره که اگر کسی بخواد این موضوع رو کار کنه می تونه از اون ها هم استفاده کنه و در پایان نامه یا مقاله اش بیاردشون؛ شما اگر موضوعی رو به عنوان کار علمیتون انتخاب می کنید باید به اصطلاح اون رو با خاک یکسان کنید و از همه جوانب بررسیش کنید؛ طوری که هر کس بخواد اون موضوع رو دوباره کار کنه با مراجعه به مطلب شما دیگه هیچ حرف تازه ای برای گفتن نداشته باشه و مجبور بشه موضوعش رو عوض کنه.
من بعد از شنیدن سخنان این استاد گرامی سخت مصمم شدم این قضیه را در تمام جوانب زندگیم تا جایی که برایم امکان دارد تسری دهم و آن چنان عاشقانه و با شور و شوق برنامه ها و اهدافم را عملی سازم که به قول ایشان با خاک یکسانشان کنم؛ تا در آینده دیگر هیچ نقطه ابهام یا موردی برای پشیمانی که ای کاش فلان مسأله رو هم بررسی می کردم، کاش عواقب اون کار رو در نظر می گرفتم و … ابداً اتفاق نیفتد.

منتشرشده در متفرقه | برچسب‌شده , , , , , , , , , , , | ۶ دیدگاه

ملت عشق

بالاخره از جایی که اصلاً انتظارش را نداشتم کتاب عشق نوشته الیف شافاک به دستم رسید و این کتاب شور انگیز، بی نظیر، آرامش بخش و خلاصه هرچه مثبت است را با صدای یکی از دوستان که خوانش ایشان هم بر زیبایی های بی شمار کتاب، افزود، خواندم.
این کتاب در واقع دو رمان است که به شکل موازی در کنار هم روایت می شوند؛ یکی رمان ملت عشق که حکایتی از عشق مولانا به شمس تبریزی است و دیگری ماجرای زنی در عصر حاضر که بعد از سال ها که درِ قلبش را به روی عشق و عاشق شدن بسته است و درست از جایی که فکرش را نمی کند ماجرا هایی برایش پیش می آید که تحولی عظیم در زندگیش اتفاق می افتد.
با آن که زمان رخ دادن این دو قصه یکی نیست اما نویسنده چنان با مهارت این دو ماجرا را در کنار هم پیش می برد که این یکسان نبودن زمان به هیچ وجه احساس نمی شود.
در این کتاب چهل قاعده از زبان شمس تبریزی در میان روایت ها نقل می شود که یکی از یکی خواندنی تر و تأثیرگذار تر است و به سختی می توانم چند قاعده را گلچین کنم و این جا بنویسم؛ چرا که هر کدام از این قاعده ها کتابی در درون خود دارند و این که نویسنده چه طور توانسته هر چهل قاعده را در کتاب جا دهد به نظرم از عجایب روزگار است؛ چون معتقدم می شود در مورد حتی یکی از این قواعد، صفحه صفحه نوشت بدون این که درگیر اطناب و تکرار مکررات شد.
خودتان قضاوت کنید!
قاعده شانزدهم:
خدا بی نقص و کامل است، او را دوست داشتن آسان است. دشوار آن است که انسان فانی را با خطا و صوابش دوست داشته باشی. فراموش نکن که انسان هر چیزی را فقط تا آن حد که دوستش دارد، می تواند بشناسد. پس تا دیگری را حقیقتاً در آغوش نکشی، تا آفریده را به خاطر آفریدگار دوست نداشته باشی، نه به قدر کافی ممکن است بدانی، نه به قدر کافی ممکن است دوست داشته باشی.
به نظر شما چه قدر حرف نگفته در مورد همین چند جمله کوتاه وجود دارد؟
قاعده بیست و ششم:
کائنات وجودی واحد است. همه چیز و همه کس با نخی نامرئی به هم بسته اند. مبادا آه کسی را برآوری؛ مبادا دیگری را، به خصوص اگر از تو ضعیف تر باشد، بیازاری. فراموش نکن اندوه آدمی تنها در آن سوی دنیا ممکن است همه انسان ها را اندوهگین کند و شادمانی یک نفر ممکن است همه را شادمان کند.
به نظر شما آیا می توان جز سکوت و تحسین چیزی در مورد گوینده این جملات گفت؟
قاعده بیست و هفتم:
این دنیا به کوه می ماند، هر فریادی که بزنی، پژواک همان را می شنوی. اگر سخنی خیر از دهانت برآید، سخنی خیر پژواک می یابد. اگر سخنی شر بر زبان برانی، همان شر به سراغت می آید. پس هر که درباره ات سخنی زشت بر زبان راند، تو چهل شبانه روز درباره آن انسان سخن نیکو بگو. در پایان چهلمین روز می بینی همه چیز عوض شده. اگر دلت دگرگون شود، دنیا دگرگون می شود.
قاعده بیست و نهم:
تقدیر به آن معنا نیست که مسیر زندگیمان از پیش تعیین شده. به همین سبب این که انسان گردن خم کند و بگوید: «چه کنم، تقدیرم اینبوده»، نشانه جهالت است. تقدیر همه راه نیست، فقط تا سر دو راهی هاست. گذرگاه مشخص است، اما انتخاب گردش ها و راه های فرعی در دست مسافر است. پس نه بر زندگیت حاکمی و نه محکوم آن.
و هزاران هزار تعریف و تمجید نگفته در دلم نسبت به این کتاب خواندنی وجود دارد که گفتنشان کار من نیست و تا خودتان این کتاب را نخوانید متوجهشان نمی شوید؛ تنها نکته ای که به ذهنم می رسد بیتی از مولاناست که می گوید:
ملت عشق از همه دین ها جداست
عاشقان را ملت و مذهب خداست.

منتشرشده در متفرقه | برچسب‌شده , , , , , , , , , , , , , , , , | ۶ دیدگاه

شگفتی

زمانی قسمتی از متن کتاب شگفتی، نوشته آر. جی. پالاسیو را که در پایان برایتان خواهم آورد، بسیار رؤیایی و دور از ذهن می پنداشتم و فکر می کردم محال است که یک فرد معلول -حالا نوعش فرقی نمی کند- به معنای واقعی، احساس خوشبختی کند ولی حالا عمیقاً معتقدم اگر چشمانم نمی بینند به عوض آن خیلی چیز ها خدا، دنیا، کائنات یا هر چیزی که اسمش را بگذاریم به من داده است و این نهایت ناسپاسی خواهد بود اگر فقط بر این نقص متمرکز شوم و تمام زیبایی های جهان را که مفت و مجانی در اختیارم گذاشته شده اند ندید بگیرم.
در این لحظه خودم را بسیار بیش از آن چه در تصور آید خوشبخت می دانم و مطمئنم هرچه بیشتر بر داشته هایم تمرکز کنم و به خاطرشان شکرگزار باشم باز به من بیشتر داده خواهد شد و آن قدر خود را توانمند احساس می کنم که می دانم هر کاری را که اراده کنم قادر به انجامش خواهم بود و باید تمام نه ها و نشدنی ها را از زندگیم حذف کنم تا بیش از پیش خوشبختی های تازه را تجربه کنم.
یک نفر مثل من مگر از زندگی چه می خواهد که ندارد؟
چه قدر دوستان صمیمی، چه قدر انسانهایی که سرنوشتت برایشان مهم باشد، چه قدر کتاب برای خواندن، چه قدر فرصت برای رشد کردن و بالیدن و بالاخره چه اندازه عشق و مهربانی باید در زندگی یک شخص مثل من وجود داشته باشد و با این حال، او خوشبختیش را بی حد و مرز نداند؟
در پشت جلد کتاب شگفتی چنین می خوانیم:
«آگوست این جوری به دنیا آمده؛ قیافه خوبی ندارد؛ در واقع صورتش به طرز وحشتناکی زشت است؛ مشکل آگوست این است که پسری عادیست با قیافه ای غیر عادی. او تا سیزده سالگی به مدرسه نرفته و حالا خانواده اش تصمیم گرفته اند او را به مدرسه بفرستند. آیا آگوست می تواند هم کلاسی هایش را قانع کند با وجود قیافه ناخوشایندش او را دوست داشته باشند؟»
و حالا قسمتی از متن کتاب که باعث شد این مطلب را بنویسم:
«شب نمی توانم بخوابم؛ سرم پر از افکاریست که دست بردار نیستند: تک گویی های نمایشم، عناصر جدول مندلیف که باید از بر کنم، فرمول ها و معادله های جبر که باید یاد بگیرم، اولیویا، آگی … جمله میراندا مدام توی ذهنم طنین می اندازد: دنیا با آگی پلمن مهربون نبوده! درباره آن و مفهومش زیاد فکر می کنم؛ به میراندا حق می دهم؛ دنیا با آگی پلمن بد تا کرده است؛ آخر آن پسر کوچک چه کرده که سزاوار چنین حکمی باشد؟ پدر و مادرش چه گناهی کرده اند یا اولیویا؟ یک بار اولیویا گفت دکتری به والدینش گفته فقط یک در چهار میلیون احتمال دارد زوجی در شرایط ژنتیکی آن ها فرزندی شبیه آگی به دنیا بیاورند. با این حساب آیا دنیا یک بخت آزمایی خیلی خیلی بزرگ نیست؟ وقتی داری به دنیا می آیی بلیطی می خری و دیگر خوب و بد بودن بلیطت کاملاً تصادفیست؛ همه اش فقط شانسیست.
از این افکار سرم به دوران می افتد؛ ولی بعد افکار آرامش بخش تری به ذهنم می رسند: نه! نه! همه اش تصادفی نیست؛ اگر واقعاً همه اش تصادفی بود، دنیا به کلی ما را رها می کرد؛ اما این کار را نمی کند؛ از ذعیف ترین و شکننده ترین مخلوقاتش مراقبت می کند؛ آن هم از راه هایی که ما متوجه نمی شویم؛ مثلاً با والدینی که بی قید و شرط، تو را می پرستند و خواهر بزرگ تری که به خاطر تو از انسان بودن خودش شرمگین است و دوست کوچک صدا کلفتی که دوستانش به خاطر تو ترکش کرده اند و حتی دختر مو صورتی ای که عکست را توی کیفش با خودش همه جا می کشاند. ممکن است دنیا یک بخت آزمایی باشد؛ ولی سر انجام، داشته ها و نداشته هایت را یر به یر می کند؛ دنیا از تمام پرندگانش مواظبت می کند.»

منتشرشده در متفرقه | برچسب‌شده , , , , , , , , | ۶ دیدگاه

یکی از مثبت ترین نگرش هایی که در زندگی داشتم

نقل می کنند که زندگی توماس ادیسون پس از اختراع لامپ بسیار مرفه بود. او یکی از ثروتمندان آمریکا به شمار می رفت و درآمد سرشارش را تمام و کمال در آزمایشگاه مجهزش هزینه می کرد که ساختمان بزرگی بود.
این آزمایشگاه، بزرگ ترین عشق توماس ادیسون بود. هر روز اختراعی جدید در آن شکل می گرفت تا آماده بهینه سازی و ورود به بازار شود. در همین روزها بود که نیمه های شب از اداره آتش نشانی به پسر ادیسون اطلاع دادند آزمایشگاه پدرش در آتش می سوزد و در حقیقت کاری از دست کسی بر نمی آید و تمام تلاش مأموران فقط برای جلوگیری از گسترش آتش به دیگر ساختمان هاست.
آنها تقاضا کردند که موضوع به نحو قابل قبولی به اطلاع توماس ادیسون پیرمرد رسانده شود. پسر با خود اندیشید که احتمالاً توماس ادیسون با شنیدن این خبر سکته می کند و لذا از بیدار کردن او منصرف شد و خود را به محل حادثه رساند و با کمال تعجب دید که توماس ادیسون در مقابل ساختمان آزمایشگاه روی یک صندلی نشسته است و سوختن حاصل تمام عمرش را نظاره می کند.
پسر تصمیم گرفت جلو نرود و پدر را آزار ندهد. او می اندیشید که پدر در بدترین شرایط عمرش به سر می برد.
ناگهان توماس ادیسون سرش را برگرداند و پسر را دید و با صدای بلند و سرشار از شادی گفت: پسر تو اینجایی؟ می بینی چقدر زیباست! رنگ آمیزی شعله ها را می بینی؟ حیرت آور است! من فکر می کنم که آن شعله های بنفش به علت سوختن گوگرد در کنار فسفر به وجود آمده است!
وای! خدای من، خیلی زیباست! کاش مادرت هم اینجا بود و این منظره زیبا را می دید. کمتر کسی در طول عمرش امکان دیدن چنین منظره زیبایی را خواهد داشت! نظر تو چیست پسرم؟
پسر حیران و گیج جواب داد: پدر تمام زندگی ات در آتش می سوزد و تو از زیبایی رنگ شعله ها صحبت می کنی؟ چطور می توانی؟ من تمام بدنم می لرزد و تو خونسرد اینجا نشسته ای؟
پدر گفت: پسرم از دست من و تو که کاری بر نمی آید. مأموران هم که تمام تلاششان را می کنند.
در این لحظه بهترین کار لذت بردن از منظره هایی است که دیگر تکرار نخواهد شد! در مورد آزمایشگاه و بازسازی یا نوسازی آن فردا فکر می کنیم! الآن موقع این کار نیست! به شعله های زیبا نگاه کن که دیگر چنین امکانی را نخواهی داشت!
من و دوستم هم نوروز امسال در سفری که به شهر نیشابور داشتیم، ماجرایی را تجربه کردیم که بی شباهت به قضیه ادیسون نیست.
وقتی به نیشابور رسیدیم؛ چون هوا خیلی خوب بود به مهمان پذیر نرفتیم و تصمیم گرفتیم در یکی از پارک ها که به مسافران اجازه اسکان می دهند، چادر بزنیم و شب را همان جا بگذرانیم؛ اما همین که وسایلمان را از ماشین پیاده کردیم و چادر را در جای مناسبی قرار دادیم؛ باد شدیدی شروع به وزیدن کرد و به زودی قبل از این که بتوانیم دست و پایمان را جمع کنیم، باران بهاری تندی به خیس کردن ما و تمام چیز هایی که از ماشین پیاده کرده بودیم، پرداخت.
به سرعت با دوستم مشغول جمع کردن وسایل شدیم و یادم می آید آخرین وسیله ها را که دوستم داشت به داخل ماشین می برد در چادر مانده بودم و با وجود باد و باران جنون آسایی که می بارید سعی می کردم چادر را نگه دارم؛ در جایی با شادی تمام به دوستم گفتم: واقعاً عالیه! خیلی خیلی رؤیاییه! بیش از اونی که تصور می کردم این سفر داره به من خوش می گذره!
دوستم گفت: کجاش خوش می گذره! چیزی نمونده بود چادر رو کلاً از دست بدیم! الآن هم که شبیه موش آب کشیده شدیم! خیس خیسیم!
گفتم: شاید در این موقعیت گفتن این حرف درست نباشه و یه جورایی شعار به نظر برسه ولی سعی کن از این وضعیت، لذت ببری چون احتمال یک در هزار وجود داره که یک بار دیگه در تمام عمرت چنین باران بهاری تندی رو به این شکل، تجربه کنی!
اما متأسفانه نگرش دوستم به قضایا منطقی تر از چیزی بود که من فکر می کردم و نتوانست آن طور که از او خواسته بودم خاطره خوشی از آن باران سیل آسا برای خودش بسازد.

منتشرشده در متفرقه | برچسب‌شده , , , , , , , , , , , , | ۲ دیدگاه

ما نابینایان، سنگدل نیستیم!

آقای دکتر اسکندر آبادی که از نابینایان توانمند عصر حاضر هستند، کتابی دارند به نام از چشم نابینایان که در واقع سه داستان را که به طور مستقیم به موضوع نابینایی مرتبط می شوند ترجمه کرده اند و همچنین در بخش پایانی کتاب، مصاحبه ای با خود ایشان وجود دارد که در این مصاحبه از ترجمه همین سه داستان و همین طور از وضع زندگی و کار و بار، خانواده، دوستان و … بحث شده است.
اگر توانستید این کتاب خواندنی را تهیه کنید و مطالعه نمایید.
مطلبی که باعث شد این نوشته را بنویسم این است که در جایی از این کتاب از قول دنی دیدرو، فیلسوف فرانسوی گفته شده که نابینایان آدم های سنگدلی هستند و جز آن چه که با گریه و شیون افراد مرتبط باشد، چیزی آنان را به رقت نمی آورد و برایشان تفاوتی نمی کند که از شخصی خون خارج شود یا ادرار؛ البته باید توجه کنید که دیدرو تقریباً سیصد سال پیش چنین حفی زده و شاید اگر او الآن زنده بود هرگز چنین تفکری در مورد نابینایان نمی داشت اما نکته حائز اهمیت این است که در حال حاضر هم برای من و دوستان نابینایم پیش آمده که از طرف افراد بینا، بی حیا و پررو قلمداد شویم و زمانی هم که در پی علت چنین اندیشه ای بر می آییم به ما پاسخ می دهند که وقتی یک نفر دارد با شما صحبت می کند و نظری مخالف شما دارد، شما بدون این که وضع و حال او را در نظر بگیرید تمام قد از عقیده تان دفاع می کنید و هرگز به این کاری ندارید که چهره شخص مقابلتان از خشم بر افروخته شده و دارد از عصبانیت می ترکد و عمدتاً مثال هایی از این قبیل را در توجیه داشتن چنین تفکری در مورد ما ارائه می دهند.
بهتر است برای تنویر افکار عمومی هم که شده این نکته را توضیح دهم که قبول دارم که افراد نابینا باید موقعیت سنج تر از دیگران باشند و به دلیل نابینایی سعی کنند بیش از دیگران حواسشان را در مکالمه جمع کنند و همیشه تلاش کنند خود را در جای مخاطبشان نیز قرار دهند و آن وقت به بیان عقیده بپردازند و در مقابل افراد بینا که با نابینایان هم کلام می شوند هم این را همواره در نظر بگیرند که شخصی که با او مشغول صحبت هستند نمی تواند چهره آن ها و حالات صورتشان را ببیند و آنان باید تمام تلاششان را بکنند که منظورشان را تنها با کلامشان منتقل کنند و خجالت و رودربایستی را کنار بگذارند و الکی هم بر خودشان فشار عصبی وارد نکنند که چون ممکن است فرد نابینا از این که با او مخالف هستم آزرده خاطر شود مخالفتم را به او ابراز نمی کنم و سر انجام ماجرا به جایی می رسد که عقیده افراد بینا در مورد نابینایان آنی می شود که در بالا گفتم.
حال آن که نابینایان نیز مردمی هستند درست مانند تمام انسان ها و در بین آنان نیز هم انسان های سنگدل وجود دارد و هم آدم های دلرحم، هم احساس را می فهمند و هم منطق و تفکر بر اعمالشان حاکم است اما چون معمولاً اقلیت ها بیشتر مورد توجه قرار می گیرند و ما عادت داریم به تعمیم دادن ماجرا ها و با یک استقرای ناقص، به سرعت نتیجه گیری نهایی را انجام می دهیم و حکممان را هم صادر می کنیم، به محض دیدن یک نابینا که رفتاری مشخص دارد این عمل را به تمام نابینایان نسبت می دهیم؛ حال آن که نباید چنین باشد.
البته این ها صرفاً نظرات من هستند و می توانند غلط نیز باشند اما به هر صورت همیشه معتقدم اگر ما آدم ها فارغ از بینا یا نابینا بودنمان با هم تعاملی سازنده داشته باشیم و در روابطمان به مقدار خیلی اندک هم که شده خود را به جای هم صحبت ها، دوستان، خانواده و … قرار دهیم و از دید آن ها به قضایا نگاه کنیم، قطعاً می توانیم زندگی بهتری را در کنار هم تجربه کنیم.

منتشرشده در متفرقه | برچسب‌شده , , , , , , , , , , | ۴ دیدگاه

کمی از خوشی های زندگی

اگر بخواهم به نیمه پر لیوان بیش از نیمه خالی آن در زندگیم توجه کنم باید نسبت به همین که زنده هستم و نفس می کشم، شکرگزار باشم و این که دور و اطرافم را کسانی پر کرده اند که دوستم دارند و من هم دوستشان دارم، هر روز می توانم با عزیزانی که در شهر های دیگر هستند اما با هم ارتباطی مجازی داریم، به آسانی صحبت کنم و از حال و هوایم برایشان بگویم و در مقابل حالشان را بپرسم، به نظرم بهترین اتفاقات مثبتی هستند که می توانند برای فردی در زمین پیش بیایند.
این که در خود قدرت رسیدن به آرزو ها و اهدافم را می بینم بیش از چیزی که در تصور آید عالی و مثبت است.
این که در حال حاضر دلیلی برای ناراحتی نمی بینم به اندازه ای بی نظیر است که غیر قابل توصیف است.
این که کتاب های خوبی دارم که می توانم مطالعه شان کنم و این که خود را در روند پیشرفت و رو به جلو حس می کنم چنان احساسی از جنس رهایی و پرواز به من می دهد که نه این جا و نه در هیچ مکان حقیقی یا مجازی دیگری قادر به بیانش -چنان که هست- نیستم.
در این لحظه از نظر من آدم باید خیلی نادان و البته نمک نشناس باشد که به زندگی عشق نورزد و زمانی هر چند کوتاه را به نگرانی و اضطراب برای فردا های نیامده یا افسوس خوردن به خاطر گذشته های بر باد رفته اختصاص دهد.

منتشرشده در متفرقه | برچسب‌شده , , , , , , , , , | ۱۲ دیدگاه

مردی در تبعید ابدی

نادر ابراهیمی که از تمام نوشته هایی که از ایشان به صورت صوتی در اختیار دارم فقط آتش بدون دود را نتوانستم تمام کنم و به جرأت می توانم بگویم عاشق سبک نوشتن این بزرگ مرد هستم، کتابی در مورد ملا صدرای شیرازی دارد با نام مردی در تبعید ابدی و من چه قدر این کتاب را دوست دارم!
چه قدر از شخصیت ملا صدرا که قبلاً فقط سریالی به نام روشن تر از خاموشی را در مورد این انسان عالی قدر دیده بودم با خواندن این کتاب بیشتر خوشم آمد!
چه قدر عشق در کار ها و عشق به مردم و عشق به هدف در زندگی مهم است و چه اندازه ملا صدرا عاشق بود که توانست در سنی بسیار پایین بر بیشتر دانش های زمان خود تسلط کامل پیدا کند در حالی که حسودان و دشمنان فراوان داشت اما همه را به نیروی همین عشق، تحمل می کرد و بسیار کم پاسخشان می داد و چه بسیار دوست دارم مثل او باشم و راهی را که او رفته بروم!
راستش من هم مثل ملا صدرا سؤالات زیادی در مورد خلقت و جهان آفرینش دارم اما به خاطر تنبلی مانند او در جست و جوی جواب هایشان بر نیامده ام؛ اما بسیار امیدوارم روزی به دنبال پرسش هایم بروم تا مثل او با ایمان و یقین خدا را عبادت کنم و چنان که در کتاب مردی در تبعید ابدی آمده است بتوانم اگر کتاب های آسمانی حرفی برای گفتن دارند -که باید داشته باشند- حرفشان را بفهمم.
شاید برایتان جالب باشد که بدانید در این کتاب گفته شده روزی ملا صدرا با شخصی بحث می کرده که به ملا می گفته تو که مثل حافظ قرآن را حفظ نیستی که این قدر از قرآن سخن می گویی و حرف های دیگری هم به ملا می زند و ملا صدرا جواب می دهد: اگر منظورت حفظ قرآن به شیوه حافظ است که من فقط در تفسیر یکی از سوره های قرآن کتابی به اندازه تمام دیوان حافظ نوشته ام!
ملا صدرا معتقد بود اگر بخواهیم مسائل پیچیده را به زبان مردم عامه در آوریم دیگر آن مسائل، همان ها که در ذهن ماست نیستند و هویتشان تغییر می کند اما جالب است که ملا صدرا این توانایی را نیز داشت که هم با مردم کوچه و بازار به زبان خودشان بحث کند و علاقه ایشان را نسبت به خود در آن ها بر انگیزد و هم با عالمان و دانشمندان زمان خودش جلسات علمی برگزار می کرد که باعث تعجب همگان می شد.
نکته بسیار جالبی که در مورد این کتاب می توانم بگویم این است که بعد از خواندن سرگذشت ملا صدرا تازه متوجه می شویم که چه قدر این انسان، بزرگ بود و چه اندازه نیز از مردم زمان خودش و بلکه بسیار بیشتر از آدم های دوران ما جلوتر بود و با تمام این اوصاف، بعد از این که کتاب مردی در تبعید ابدی را خواندیم می فهمیم که هنوز از صدر المتألهین هیچ نمی دانیم و این کتاب فقط پرتوی بسیار کوچکی از این خورشید تابان را به ما نشان داده است.
جا دارد مطالبی در مورد خدا را که در این کتاب از زبان ملا صدرای شیرازی به زبانی بسیار ساده و همه فهم بیان شده اند برایتان بیاورم:
ای برادر!
خداوند بی نهایت است و لامکان و بی زمان
اما به قدر فهم تو کوچک می شود
و به قدر نیاز تو فرود می آید
و به قدر آرزوی تو گسترده می شود
و به قدر ایمان تو کارگشا می شود
و به قدر نخ پیرزنان دوزنده، باریک می شود
و به قدر دل امیدواران، گرم می شود
پدر می شود یتیمان را و مادر
برادر می شود محتاجان برادری را
همسر می شود بی همسرماندگان را
طفل می شود عقیمان را
امید می شود نا امیدان را
راه می شود گم گشتگان را
نور می شود در تاریکی ماندگان را
شمشیر می شود رزمندگان را
عصا می شود پیران را
عشق می شود محتاجان به عشق را
خداوند همه چیز می شود همه کس را
به شرط اعتقاد
به شرط پاکی دل
به شرط طهارت روح
به شرط پرهیز از معامله با ابلیس
ای مسلمانان! ای پیروان آقای ما، علی!
بشویید قلب هایتان را از هر احساس ناروا
و مغز هایتان را از هر اندیشه خلاف
و زبان هایتان را از هر گفتار ناپاک
و دست هایتان را از هر آلودگی در بازار
و بپرهیزید از ناجوانمردی ها، ناراستی ها و نامردمی ها
چنین کنید تا ببینید خداوند چگونه بر سر سفره شما با کاسه ای خوراک و تکه ای نان می نشیند
و بر بند تاب با کودکان شما تاب می خورد
و در دکان شما کفه های ترازویتان را میزان می کند
و در کوچه های خلوت شب با شما آواز می خواند
مگر از زندگی چه می خواهید که در خدایی خدا یافت نمی شود که به شیطان پناه می برید؟
که در عشق یافت نمی شود که به نفرت پناه می برید؟
که در سلامت یافت نمی شود که به خلاف پناه می برید؟
ای برادر ها! خواهر ها!
قلب هایتان را از حقارت کینه تهی کنید و با عظمت عشق پر کنید
زیرا که عشق چون عقاب است
بالا می پرد و دور، بی اعتنا به حقیران در روح
کینه چون لاشخور و کرکس است، کوتاه می پرد و سنگین، جز مردار به هیچ چیز نمی اندیشد
برای عاشق، ناب ترین، شور است و زندگی و نشاط
برای لاشخور، خوب ترین، جسدیست متلاشی.

منتشرشده در متفرقه | برچسب‌شده , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , | ۳ دیدگاه

پدر و پسری که ما را سخت، تحت تأثیر قرار دادند

در آخرین سفری که با چند نفر از دوستانم به خارج از شیراز رفته بودیم، یکی از دوستان که انسان بسیار محترم و شریفیست پسر تقریباً شانزده ساله اش را نیز به همراه آورده بود؛ این پدر و پسر رفتاری بسیار شایسته نسبت به هم داشتند و مخصوصاً پدر تمام حواسش در همه وقت ضمن این که ابداً باعث لوس شدن پسر نمی شد به فرزندش بود و چنان عشق و محبتی را نثار پسر می کرد که مطمئنم جملاتی را که زمانی در کتاب شوهر آهو خانم نوشته علی محمد افغانی خوانده ام، به زیبایی هرچه تمام تر به منصه ظهور می رساند. هر چند که معتقدم در کتاب رمان هرگز نباید چنین جملاتی آن هم به این شکل، عریان و مستقیم بیان شوند.
آن جملات چنین است:
«آیا وظیفه پدر، طبق نظریه ارسطو و تعالیم اسلام این نیست که در رأس خانواده قرار بگیرد و این اجتماع کوچک را در راه خیر و صلاح، حق و حقیقت راهبری کند؟ که تخم پرستش را در دل فرزند بپاشد؟ و با شفقت های پدری و عدل و داد، آن را آبیاری کند؟
فرزندی که طعم محبت پدری را نچشیده باشد، مشکل است بتواند پرستش خدای را آن طور که شاید و باید درک کند.
پاسکال نیز بر این عقیده بود که محبت، اصل و ایجاد کننده ایمان و تنها راه وصول به ذات باری تعالی است.»
و جالب ترین نکته برای من و بقیه همراهانم این بود که آن پسر موقع نماز بدون هیچ سر و صدا و ریاکاری هایی که معمولاً در چنان سن و سالی از نوجوانان دیده می شود، به آرامی و در حالی که هیچ توجهی را به خود جلب نمی کرد، رفت و نمازش را خواند و به جمع ما برگشت.
امیدوارم این پدر و پسر و تمامی کسانی که سعی دارند گل و بوته های باغ زندگی را با عشق و محبت آبیاری کنند، همیشه در کار هایشان موفق و پیروز باشند.

منتشرشده در متفرقه | برچسب‌شده , , , , , , , , , , , , , | ۵ دیدگاه

جملات بسیار زیبایی از کتابی که تا آخر نخواندم

مدتی پیش شروع به خواندن کتاب هفت جلدی آتش بدون دود نوشته نادر ابراهیمی کردم ولی چون آن انتظاری را که من از رمان های بلند این چنینی دارم، ابداً برآورده نکرد، بیش از همان جلد اول را نخواندم؛ مهم ترین دلیلم برای نخواندن بقیه جلد های این کتاب یکی حاشیه رفتن فراوان نویسنده از داستان اصلیست و دیگری هم این که در جلد اول تقریباً همه چیز را گفت و حتی تکلیف قهرمان ها را هم روشن کرد و با آن که از دوستی سرنوشت نهایی ماجرا های این کتاب را پرسیدم اما به هیچ وجه موافق این نیستم که در رمانی به این شکل طولانی تمامی قهرمانان بار ها تجدید شوند و داستانی که می تواند بسیار خواندنی باشد با تعویض شخصیت ها و همین طور کشیدن داستان به سیاست؛ لذت خواندن را از مخاطب بگیرد؛ به همین دلایل از خواندن ادامه این کتاب منصرف شدم؛ اما نویسنده در جایی از جلد اول عشق و دوست داشتن را به شکل زیبایی با یکدیگر مقایسه می کند که بد ندیدم برایتان بازگویشان کنم.
از عشق، سخن باید گفت.
همیشه از عشق، سخن باید گفت.
عشق در لحظه پدید می آید، دوست داشتن در امتداد زمان.
این اساسی ترین تفاوت میان عشق و دوست داشتن است.
عشق، معیار ها را در هم می ریزد، دوست داشتن بر پایه معیار ها بنا می شود.
عشق، ناگهان و ناخواسته، شعله می کشد، دوست داشتن از شناختن و خواستن، سرچشمه می گیرد.
عشق، قانون نمی شناسد، دوست داشتن، اوج احترام به مجموعه ای از قوانین عاطفیست.
عشق، فوران می کند چون آتشفشان و شُرّه می کند چون آبشاری عظیم، دوست داشتن جاری می شود چون رودخانه ای بر بستری با شیبی نرم.
عشق، ویران کردن خویشتن است، دوست داشتن، ساختنی عظیم.
عشق، دق الباب نمی کند، مؤدب نیست، حرف شنو نیست، درس خوانده نیست، درویش نیست، حسابگر نیست، سر به زیر نیست، مطیع نیست، عشق، دیوار را باور نمی کند، کوه را باور نمی کند، گرداب را باور نمی کند، زخم دهان باز کرده را باور نمی کند، مرگ را باور نمی کند.
عشق در وهله پیدایی، دوست داشتن را نفی می کند، نادیده می گیرد، پس می زند، له می کند و می گذرد.
دوست داشتن نیز ناگزیر در امتداد زمان، عشق را دود می کند، به آسمان می فرستد و چون خاطره ای حرام، فرشته نگهبانی بر آن می گمارد.
عشق، سِحر است، دوست داشتن، باطل السِحر.
عشق و دوست داشتن از پی هم می آیند اما هرگز در یک خانه، منزل نمی کنند.
عشق، انقلاب است، دوست داشتن، اصلاح.
میان عشق و دوست داشتن هیچ نقطه مشترکی نیست.
از دوست داشتن به عشق می توان رسید و از عشق به دوست داشتن اما به هر حال این حرکت از خود به خود نیست، از نوعی به نوعیست، از خمیره ای به خمیره ای
و فاصله ایست ابدی میان عشق و دوست داشتن که برای پیمودن این فاصله یا باید پرید یا باید فرو چکید.

منتشرشده در متفرقه | برچسب‌شده , , , , , , , , , , | ۷ دیدگاه